Đêm ấy quỳnh hương
Một khúc tản văn dịu sâu về loài hoa chỉ nở trong đêm, về sự chờ đợi, vẻ đẹp tĩnh tại và khoảnh khắc rực rỡ ngắn ngủi của nhân sinh.
Người lớn kể lại, ngày cô cất tiếng khóc chào đời, tiếng khóc ấy day dứt và miên man đến lạ. Khóc cạn ngày dài chưa thoả, cô khóc vắt sang cả những đêm thâu. Nằm trong vòng tay ai cô cũng khóc, dẫu không ai bế bồng, tiếng khóc vẫn ấm ức tuôn rơi. Chẳng cách nào dỗ dành được sinh linh bé nhỏ ấy, chỉ đến khi khóc đủ mệt, cô mới tự mình thiếp đi.
Cũng vì "cô bé hư thân" ấy, cả nhà đành xáo trộn thói quen, thay phiên nhau thức bồng bế cô, rồi dần dà chuyển hẳn sang nếp sống của những sinh thể thuộc về bóng tối. Để xoa dịu những đêm thức trắng lặp đi lặp lại và cũng để bềnh bồng thêm chút thi vị cho đêm đen, ông ngoại cô đã mang về hiên nhà một khóm Dạ quỳnh.
Nhưng từ sâu thẳm, cô vẫn luôn thích gọi tên loài hoa ấy là Quỳnh hương. Nhờ có khóm hoa, cả nhà vừa có thể thay tay bế cô, vừa lặng lẽ ngắm hoa hé nở cho vơi đi cái nhọc nhằn của đêm vắng. Trùng hợp thay, cái tên Quỳnh cũng theo cô từ dạo ấy. Ông ngoại đã mượn luôn danh xưng của loài hoa trắng muôn muốt mỏng manh kia để gọi cô một đời.
Chữ “Quỳnh” vận vào cô hẳn là sự tĩnh lặng, khắc khoải và mang đôi chút hờn dỗi với nhân sinh.
Nếu người ta thường tin rằng cái tên là thanh âm đẹp nhất, là tấm gương phản chiếu tâm hồn của một con người, thì chữ "Quỳnh" vận vào cô hẳn là sự tĩnh lặng, khắc khoải và mang đôi chút hờn dỗi với nhân sinh. Quỳnh không thuộc về thế giới của những loài hoa ngọt ngào, ồn ào thích phô sắc bung hương. Quỳnh chẳng mơn mởn muôn màu để dụ dỗ người đời đắm say.
Bởi lẽ, đó dường như là loài hoa duy nhất trên thế gian không màng đến ánh mặt trời. Quỳnh tồn tại để thì thầm với con người rằng: Màn đêm là một điều tất yếu. Và bóng tối, đôi khi lại lãng mạn và sống động đến vô cùng!
Hoa trăng với lại hồn tôi
Phút giây hư thực, đất trời trôi qua
Đến khi thức dậy nhìn ra
Ánh trăng vừa tắt, sắc hoa vừa tàn
Dường như thi sĩ Tế Hanh không mượn cớ thức trắng chỉ để ngắm Quỳnh hương. Dường như ông đang mượn đêm để cảm nhận hơi thở của vạn vật, để quyện sinh khí của đất trời vào lòng mà trầm ngâm ngẫm ngợi chuyện nhân tình thế thái.
Hồn hoa và trăng ở khoảnh khắc hư thực ấy đã quyện chặt vào nhau, thấm đượm đến mức con người cũng chông chênh, mơ hồ lọt thỏm vào giữa bến bờ ảo mộng. Sự ngây ngất mê dại ấy, có lẽ chỉ thinh không của màn đêm đặc quánh mới đủ sức chuyên chở. Và chỉ có những thi nhân, những tâm hồn mang nặng nợ với đời mới đủ độ đằm để mà cảm, mà say.
Say đến kiệt cùng rồi mới tỉnh. Cũng như hoa chớm nở rộ rồi vội vã úa tàn. Và trăng kia, có nhô lên trên đỉnh trời thì cũng đến lúc phải lặn xuống dưới chân mây. Người với tình, hợp rồi lại tan!
Chuyện nhân tình thế thái, vạn vật đến và đi đôi khi chỉ gói gọn trong một cái chớp mắt của thời gian. Để dẫu ta có thảng thốt giật mình tỉnh mộng, thì cũng đành cúi đầu chấp nhận đó là quy luật vô thường của trần gian.
Đêm phải đủ sâu
Với Quỳnh, đêm phải đủ sâu, thinh lặng phải đủ đầy, và nỗi ngóng trông trong lòng người cũng phải đủ lớn.
Thuở ấu thơ, vì mang trong lòng nỗi tò mò về chính cái tên của mình, cô từng quyết tâm chong đèn thức trắng một đêm chỉ để đợi xem Quỳnh nở.
Giờ đây ngẫm lại, sự chờ đợi khắc khoải ấy mang muôn vàn ý nghĩa. Nó nhắc nhở cô mãi về sau này rằng, kiên nhẫn đợi chờ là một phần tất yếu của kiếp nhân sinh. Người đời vẫn truyền tai nhau câu nói "Chờ đợi là Hạnh phúc".
Nhưng tự thân sự chờ đợi vốn chẳng phải là niềm vui hay bến bờ của Hạnh phúc. Mà trớ trêu thay, ta bắt buộc phải đánh đổi bằng sự chờ đợi, để bản thân đủ tư cách xứng đáng với niềm Hạnh phúc muộn màng nhận được ở cuối con đường.
Quỳnh hương nở khẽ khàng lắm. Người ta nói "Đủ nắng hoa sẽ nở", nhưng riêng với Quỳnh, đêm phải đủ sâu, thinh lặng phải đủ đầy, và khi vạn vật cùng giấc ngủ của con người đã lún đủ say. Chỉ những ai mang trong mình nỗi ngóng trông đủ lớn, mới có duyên may chiêm ngưỡng Quỳnh hương hé luỵ.
Và cái giây phút "đủ" ấy lại vụt qua nhanh như một cơn gió lướt. Có khi ta mỏi mệt lỡ chớp mắt ngủ quên, lúc giật mình nhìn ra, Quỳnh đã viên mãn bung nở xong tự thuở nào! Thế mới thấy, kẻ muốn tao ngộ cùng Quỳnh hương, ngoài cái duyên còn phải mang theo cả chữ "Tâm". Dẫu hoa có trót hờ hững với đời, thì người ngắm tuyệt nhiên không được phép vô tâm.
Và cô, cũng phải đánh đổi vài đêm thức trắng mới được một lần trọn vẹn vỡ oà, tròn xoe đôi mắt say mê chứng kiến khoảnh khắc Quỳnh e ấp nở. Từ lớp đài hoa mang sắc tía hồng – mềm mại nhưng nhọn hoắt như gươm giáo – từng cánh hoa trắng muốt như băng thanh ngọc khiết khẽ khàng xếp lớp, rồi từ từ bung toả.
Khi bung hết thảy để phô diễn phần nhuỵ vàng ươm giữa đêm vắng, Quỳnh bắt đầu dâng hương. Một thứ hương thanh tao, mát dịu, ướp đẫm cả bầu trời đêm tĩnh mịch. Khi hương và sắc cùng nhau trỗi dậy, Quỳnh kiều diễm đến nao lòng.
Chỉ cần giữ cho mình sự tĩnh tại, lặng lẽ chọn đúng nơi, đúng lúc để bung toả giá trị.
Đó là vẻ đẹp lộng lẫy bậc nhất thế gian dẫu chỉ khoác lên mình một sắc trắng đơn sơ. Bởi giữa bức phông nền đen đặc của màn đêm, Quỳnh chẳng cần gì hơn ngoài chiếc áo choàng tinh khôi ấy để khiến vạn vật phải ngỡ ngàng.
Vẻ đẹp khiêm nhường, không bon chen, không ganh đua ấy dạy người ta hiểu rằng: Chốn trần gian xô bồ này, đôi khi ta chẳng cần phải nhọc lòng tranh giành vị thế. Chỉ cần giữ cho mình sự tĩnh tại, lặng lẽ chọn đúng nơi, đúng lúc để bung toả giá trị, ta vẫn đủ sức toả sáng và buộc người khác phải nghiêng mình đắm say.
Một kiếp hoa phù du
Dâng hiến trọn vẹn đúng một lần duy nhất rồi vội vã rũ héo — nhưng chính sự ngắn ngủi ấy làm nên vẻ đẹp không thể thay thế.
Có những khi, Quỳnh hương bị mang ra làm đại diện cho sự xót xa của một kiếp hoa phù du sớm nở tối tàn. Bởi loài hoa ấy chỉ dâng hiến trọn vẹn đúng một lần duy nhất rồi vội vã rũ héo ngay.
Xót hoa thầm nở đêm sầu
Mới khoe trinh bạch đã đau héo tàn
Nhưng có hề chi, Quỳnh hương dường như thản nhiên thấu hiểu và chấp nhận quy luật nghiệt ngã của tạo hoá. Cho nên, khi khoảnh khắc rực rỡ đến tay, Quỳnh đã vắt kiệt mình để dâng hiến trọn vẹn cả hương lẫn sắc, khiến bất cứ ai lỡ sa ánh mắt vào đều phải chìm đắm không nguôi.
Quỳnh hương mang đến cho nhân thế muôn vàn cảm xúc ngổn ngang như thế. Và mặc kệ thế gian tiếc nuối hay xót xa, Quỳnh vẫn chọn cách nở bung vào lòng đêm. Nhanh và khẽ khàng. Mặc kệ đêm ấy trăng tỏ hay sao mờ, mặc kệ có ánh mắt nào đang khắc khoải đợi chờ hay không...
Đêm ấy, Quỳnh hương vẫn kiêu hãnh nở
Giữa vạn bề thinh lặng, Quỳnh hương vẫn kiêu hãnh nở trọn vẹn một kiếp hoa rực rỡ nhất!
Lam Trang






