Hoa lau trong chiều đông

Khúc dạo đầu của mùa đông xứ người

Trường đại học của tôi nằm trên một ngọn đồi thoai thoải ở một vùng đất ôn đới xa xôi. Nơi ấy, thiên nhiên như một người họa sĩ tài hoa, mỗi mùa lại thay một lớp áo mới đầy mê hoặc. Tôi đã từng say đắm mùa xuân mơ mộng, khi những cánh hoa anh đào trắng hồng mỏng manh thả mình vào hư không, dệt nên một thảm hoa lãng mạn dưới chân người qua lại. Tôi cũng đã từng lạc bước giữa những cánh đồng lúa mì vàng ươm trong nắng hạ, nghe tiếng côn trùng rỉ rả trong những buổi hoàng hôn muộn. Và rồi, khi thu sang, trái tim tuổi trẻ lại rung động trước sắc đỏ kiêu hãnh của lá phong, hòa cùng màu hoàng kim rực rỡ của những hàng ngân hạnh trải dài. Cả đất trời lúc ấy như đang dâng tặng những sắc màu tuyệt mỹ nhất, một vũ điệu cuối cùng đầy kiêu hãnh trước khi “bà chúa đông” kịp ghé đến với vẻ uy nghiêm và lạnh lùng.

Khi những đợt gió bấc đầu tiên tràn về, nhiệt độ bắt đầu ngấp nghé dưới mức không độ, tôi thường biến mình thành một chú mèo lười. Những buổi chiều lang thang khám phá khuôn viên trường thưa dần, thay vào đó là những giờ ngồi lì trong thư viện hay cuộn mình trong chăn ấm với một tách trà nóng. Mùa đông ở đây vốn dĩ u ám và lặng lẽ, như một nốt trầm kéo dài trong bản nhạc bốn mùa.

Cánh đồng trắng giữa mùa băng giá

Thế nhưng, buổi chiều hôm ấy là một ngoại lệ. Cô bạn thân của tôi – một tâm hồn nghệ sĩ luôn say mê bắt trọn khoảnh khắc qua ống kính – vừa sắm được một chiếc máy ảnh mới. Với sự hào hứng không thể từ chối, cô ấy kéo bằng được đám nghiên cứu sinh chúng tôi ra phía sau dãy nhà ký túc xá để “thay đổi không khí” sau cả tuần vùi đầu vào những con số và biểu đồ khô khan.

Sau những ngày rét mướt và mây mù bao phủ, trời hửng lên những tia nắng vàng tươi như mật. Đó là thứ nắng hiếm hoi của mùa đông, không gắt gỏng nhưng đủ để sưởi ấm những tâm hồn đang khô héo. Chúng tôi ríu rít dạo bước bên nhau, băng qua những hàng cây anh đào nay đã trở nên đen đúa, khẳng khiu như những bộ xương khô in trên nền trời xám. Những bãi cỏ mênh mông cũng trở nên xác xơ, vàng vọt dưới cái hanh hao của thời tiết. Nhưng rồi, khi bước qua một khúc quanh, tất cả chúng tôi đều lặng người.

Trước mắt chúng tôi là cả một “đại dương” lau trắng muốt đang phất phơ mời gọi. Chao ôi là lau! Bạt ngàn lau! Chúng không mọc đơn lẻ mà quần tụ thành từng đám lớn, trải dài từ chân đồi ra tận phía xa tắp, nơi giao thoa giữa mặt đất và bầu trời. Những bông lau nở rộ, trắng xóa và mềm mại như những đám mây nhỏ từ trời cao sa chân xuống mặt đất.

Ký ức tuổi thơ và sợi dây liên kết vô hình

Đứng trước vẻ đẹp kiêu sa ấy, tôi cảm giác như mình được sống lại thuở sinh viên mười tám, đôi mươi ở quê nhà. Ngày đó, mỗi lần ngồi trên chuyến xe khách đường dài về thăm quê, tôi luôn dán mắt vào cửa sổ, chờ đợi khoảnh khắc xe chạy qua những vùng đồi trọc hay ven sông để được trầm trồ thích thú khi thấy những vạt cỏ lau nở rộ.

Lau là loài cây kỳ lạ. Chúng không chê đất hoang, không ngại đất bạc màu. Dường như ở đâu có đất, có gió, ở đó có lau. Lau thấp thoáng trong ký ức tuổi thơ tôi với hình ảnh những ngày cùng mẹ ra đồng cấy lúa, khi những bông lau ven bờ mương khẽ chạm vào vai áo. Lau hiện diện trong những buổi chiều thả diều no gió trên đê, nơi lũ trẻ chúng tôi vẫn thường bẻ những cành lau giả làm gươm giáo trong các trò chơi đánh trận giả. Những cánh hoa nhỏ li ti, lẩn lút trong vạt áo, theo tôi về tận cửa nhà, mang theo mùi của nắng, của gió và của cả sự tự do phóng khoáng.

Nhưng có lẽ, chưa bao giờ tôi thấy lau nở đều và đẹp như trong buổi chiều đông ở xứ người này. Những khóm lau ở đây thẳng tăm tắp, cao lút đầu người. Thân và lá của chúng đã chuyển sang màu nâu úa, khô giòn, nhưng chính sự khô cằn ấy lại càng làm tôn lên vẻ thanh thoát, tinh khôi của những bông hoa. Hàng ngàn, hàng vạn chiếc lông tơ mềm mại đan xen vào nhau, tạo thành một chỉnh thể dịu dàng đến nao lòng. Mùi cỏ khô ngai ngái, nồng nàn vấn vương bên cánh mũi. Những chiếc lá ram ráp, sắc nhọn khẽ mơn trớn bên đôi má đang ửng hồng vì cái lạnh, tạo nên một cảm giác vừa chân thực, vừa mộng mị.

Vũ điệu của tuổi trẻ

Mặc kệ cái lạnh đang len lỏi qua lớp áo khoác, chúng tôi ùa vào giữa những khóm lau. Lòng rộn ràng theo tiếng lũ chim kéo về nhảy nhót, lích chích trong bụi cỏ. Những mái tóc dài của các cô gái được dịp bung xõa, để mặc cho gió thỏa sức vần vò, rối bời. Chiếc khăn len màu đỏ tươi – điểm nhấn duy nhất giữa nền trắng bạc – tung bay trong gió rồi có lúc giăng mắc vào những nhành lau sắc nhọn.

Chúng tôi cười rạng rỡ, những nụ cười xua tan đi cái ảm đạm của mùa đông. Chúng tôi nhắm mắt mơ màng, hít căng lồng ngực cái không khí trong lành, tinh khiết của đất trời. Những đôi bàn tay nắm chặt, chúng tôi dạo bước bên nhau và cùng lưu lại những khoảnh khắc đẹp nhất của tuổi xuân căng tràn sức sống. Hoa lau dường như cũng hiểu lòng người, chúng trở thành cái nền hoàn hảo cho những bức ảnh: lúc thì dịu dàng, thơ mộng như một thước phim điện ảnh, lúc lại hoang dại, tự do như bản tính của loài cỏ dại. Trong không gian ấy, chúng tôi bỗng trở nên e ấp hơn, bước chân cũng nhẹ nhàng hơn, vì sợ rằng chỉ cần một cái chạm vô ý thôi, những bông lau mỏng manh kia sẽ rụng rơi hoặc đổ nghiêng đổ ngả.

Sự tỉnh thức và vẻ đẹp của nghị lực

Giây phút ấy, tôi chợt nhận ra một chân lý giản đơn: Con người ta sẽ thực sự hạnh phúc và thấy mình mới mẻ khi biết hòa mình vào thiên nhiên, dù trong bất cứ hoàn cảnh nào. Ngay cả giữa những ngày trời đất xám xịt nhất, thiên nhiên vẫn luôn dành tặng chúng ta những món quà bất ngờ, nếu chúng ta đủ kiên nhẫn để tìm kiếm.

Chúng tôi đã hoàn toàn quên bẵng những bận tâm về kết quả nghiên cứu còn dang dở, quên những áp lực của những buổi bảo vệ luận án, quên cả cái rét buốt đang bủa vây để trọn vẹn trở về với nắng, với gió, và với những khóm hoa mềm mượt như tơ. Hóa ra, đâu cần phải chờ đến ngày hè nắng tươi giòn rã hay ngày thu mát mẻ xanh trong, loài lau đã âm thầm ấp ủ, chắt bôi nhựa sống để dành tặng vẻ đẹp lộng lẫy nhất của mình đúng vào lúc tê tái, hanh hao của mùa đông.

Điều đó khiến tôi phải suy ngẫm về biểu tượng của sức sống. Hoa lau không rực rỡ như hồng, không thanh tao như huệ, nhưng nó mang trong mình một sức sống mãnh liệt, vươn lên từ sự khô cằn và giá rét. Nó dạy cho tôi bài học về sự kiên cường trước nghịch cảnh. Đôi khi, chính những khó khăn của cuộc đời lại là chất xúc tác để con người ta bộc lộ những vẻ đẹp tiềm ẩn và bền bỉ nhất của bản thân.

Trở về với thực tại

Ánh hoàng hôn dần buông xuống trên bãi bồi ven sông ở hiện tại. Tôi lơ đãng nhìn những bụm hoa lau nhẹ nhàng rời cành, để gió cuốn đi và mất hút trong dáng chiều chập choạng. Những cánh hoa ấy sẽ bay đi đâu? Chúng sẽ đến bên khe đồi, bên triền sông, hay đáp xuống bất cứ một vùng đất lạ lẫm nào đó. Và rồi, khi mùa xuân đến, từ những hạt mầm bé nhỏ ấy, những khóm lau mới sẽ lại mọc lên, dàn dạt nép mình bên nhau để cùng vượt qua những giông bão của cuộc đời.

Tôi khẽ mỉm cười, lòng bỗng thấy nhẹ tênh. Cuộc sống vẫn luôn tiếp diễn với những vòng tuần hoàn của nó. Để rồi biết đâu, trên đường đời xuôi ngược đầy rẫy những lo toan, tôi lại có thêm nhiều lần reo lên thích thú khi bắt gặp một vùng ngút ngàn lau trắng giữa chiều đông. Để rồi, tôi lại được phép “hoang hoải” nhớ về một thời tuổi trẻ, về cái chiều đông năm ấy ở xứ người, nơi chúng tôi đã từng sống, từng yêu và từng rạng rỡ đến thế giữa bạt ngàn hoa lau.

Hoa lau không chỉ là một loài hoa, nó là chứng nhân cho những kỷ niệm, là biểu tượng của niềm tin rằng: Sau mỗi mùa đông giá rét, những mầm sống vẫn sẽ luôn hồi sinh, kiên cường và đẹp đẽ hơn bao giờ hết.

Nhung Phạm