Văn học nuôi dưỡng tâm hồn và trí tuệ con người

Văn học không phải là chuyện xa xỉ, mà là gốc rễ của tư duy và cảm xúc. Nhiều người nghĩ văn học là để giải trí, để “cho vui”, hay là để… thi cử. Nhưng Văn học chính là lò luyện nội tâm. Là nơi con người học cách thấu cảm, biết buồn, biết vui đúng lúc, biết giữ mình không lạnh lẽo giữa một thế giới khô khan.

Khi chúng ta đọc “Chiếc lá cuối cùng” của O. Henry sẽ hiểu thế nào về sự hy sinh. Đọc “Số đỏ” của Vũ Trọng Phụng sẽ nhìn xã hội bằng con mắt sắc sảo hơn. Văn học giúp ta không chỉ “giỏi” hơn mà còn rất “đẹp” từ bên trong.

Có những người có ý tưởng, nhưng tiếc là nói không ai hiểu thì cũng giống như không có? Cho dù ta có cảm xúc, nhưng viết không ai cảm nhận được cũng xem như không có.
Trong phỏng vấn, thuyết trình, viết email, đứng lớp, thuyết phục khách hàng, mọi thứ đều bắt đầu từ lời nói và câu chữ. Một câu nói hay có thể mở ra cánh cửa, một bài viết tốt có thể thay đổi cuộc đời. Con người ta có thể thông minh, nhưng nếu không biết diễn đạt, sẽ bị người khác vượt mặt, không có cơ hội.

Đọc để hiểu người hơn. Viết để hiểu mình hơn. Nói để chúng ta không bị hiểu lầm, không bị bỏ qua, không bị lãng quên. Văn học chính là rèn chiều sâu, diễn đạt luyện kỹ năng. Cả hai kết hợp lại sẽ khiến ta thành một người vừa có hồn, vừa có thế. Không ai muốn gạt bỏ một người vừa có tư duy tốt, vừa diễn đạt hay.

Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn có người nghĩ rằng “Tôi không cần văn học, tôi chỉ cần kỹ thuật, chuyên môn”. Nghe có vẻ hợp lý? Nhưng thử để một kỹ sư không biết trình bày ý tưởng đi thuyết trình? Một bác sĩ không biết giải thích bệnh cho bệnh nhân? Một nhà quản lý không biết viết mail thuyết phục? Chuyên môn sẽ đưa ta đến cửa, nhưng khả năng diễn đạt mới giúp ta bước vào và ở lại. Văn học chính là nuôi dưỡng nhân cách, giúp ta có kỹ năng để diễn đạt.

Không ai biết ta thông minh nếu nói vòng vo, ấp úng. Không ai ghi nhận ý tưởng của ta hay nếu viết dở, nói nhạt, trình bày lủng củng. Người ta chọn ta không phải vì ta im lặng hiểu nhiều mà vì ta biết nói đúng lúc và đúng cách.
Văn học không chỉ giải trí, mà còn gợi mở triết lý sống, giúp ta suy nghĩ về bản thân. Một trang truyện ngắn có thể làm ta thay đổi cách nhìn về sự tha thứ. Một bài thơ hay và sâu sắc có thể giúp ta nhận ra vẻ đẹp đang bị lãng quên. Trong một thế giới đề cao tốc độ, văn học giúp ta dừng lại để lắng nghe, để cảm nhận, để yêu thương…

Khả năng diễn đạt không chỉ là kỹ năng ngôn ngữ trong Văn học mà còn là công cụ truyền đạt tư duy, kết nối con người để tạo ra ảnh hưởng. Trong bất kỳ lĩnh vực nào, học tập, nghề nghiệp, hay đời sống, một người biết nói rõ, viết mạch lạc, truyền cảm sẽ luôn có lợi thế: Người giáo viên truyền cảm giúp học sinh yêu môn học. Người lãnh đạo diễn đạt rõ ý sẽ truyền lửa cho cả đội nhóm. Người viết hay có thể lay động cộng đồng, thay đổi suy nghĩ xã hội. Khả năng diễn đạt tốt không nằm ở việc dùng từ ngữ phô trương, mà ở sự chân thành, rõ ràng và đúng lúc. Nó không chỉ là “nói hay” mà là nói có trọng lượng, có cảm xúc và có tầm ảnh hưởng.

Văn học rèn cho ta vốn từ phong phú, cách nhìn đa chiều, tư duy sâu sắc. Khi kết hợp với khả năng diễn đạt lưu loát, con người sẽ có nội dung để nói và cách nói ra đúng mực. Đó là nền tảng để trở thành một người không chỉ hiểu cuộc đời, mà còn truyền cảm hứng, thuyết phục và dẫn dắt người khác.

Thế giới này không chỉ cần những bàn tay tạo dựng, mà cần cả những trái tim biết rung động, những khối óc biết suy tư, và những tâm hồn biết gửi gắm yêu thương qua từng con chữ. Bởi chữ nghĩa, nếu được viết bằng trái tim và chạm tới trái tim, có thể mở ra những cánh cửa tưởng như khép kín giữa người với người. Văn học không phải là một thú chơi xa hoa của riêng ai, cũng chẳng phải thứ ánh sáng chỉ dành cho những vì sao trên cao. Nó ở ngay đây, trong từng câu chữ chúng ta viết ra, trong từng lần ta dám cất lời để sẻ chia, để đồng cảm và để làm dịu đi nỗi cô đơn của người khác.

Ta đang sống trong một thời đại ồn ào và chóng mặt, nơi công nghệ có thể kết nối hàng triệu người chỉ bằng một cái chạm tay, nhưng lại chẳng dễ để một trái tim thực sự tìm thấy sự thấu hiểu. Giữa dòng chảy ấy, văn học như một giọt nước mát lành giữa sa mạc, nuôi dưỡng phần người trong ta, giữ cho tâm hồn khỏi héo úa giữa những điều vô nghĩa. Và khi ta học cách nói ra những điều mình nghĩ, viết ra những điều mình cảm bằng ngôn từ mạch lạc, giàu sắc thái, ấy là khi ta đang bắc những nhịp cầu nối liền sự đồng cảm, là khi ta đang mở lối đi cho cả bản thân và người khác bước vào thế giới của nhau.

Giữ lấy tình yêu với con chữ, rèn giũa từng câu từng lời như gọt một viên ngọc, chẳng phải để phô trương, mà để sống một đời có chiều sâu, có dấu ấn. Bởi khi một tâm hồn biết lắng nghe và diễn đạt, nó không chỉ làm đẹp cho đời, mà còn làm giàu thêm giá trị của chính mình – một giá trị không thể đo bằng vật chất, mà bằng sự hiện diện trọn vẹn trong trái tim người khác.

Trong cuộc sống, không ai có thể thành công lâu dài nếu như không biết nói rõ, không viết mạch lạc và nghĩ được sâu sắc. Thế giới hôm nay không thiếu người tài, nhưng lại có rất nhiều người bị bỏ lỡ vì không thể diễn đạt được chính mình. Văn học chính là nơi nuôi dưỡng tâm hồn và trí tuệ con người.

Lê Minh